Moet je als werkstudent altijd bereikbaar zijn voor je werkgever?

Voor veel werkstudenten is de overgang naar het werkende leven nogal ruw. Op school hoef je niet altijd bereikbaar te zijn, maar in het werkende leven lijkt 24 uur per dag bereikbaar zijn voor de werkgever de normaalste zaak van de wereld geworden. Buiten werktijd krijgen ze appjes, telefoontjes en e-mails. Uit onderzoek blijkt dat één op de vijf jonge werknemers altijd bereikbaar moet zijn, ook buiten de afgesproken werkuren. Maar hoe zit dat nu precies juridisch? Heb je een plicht om te reageren?

Nee, je werkgever kan bereikbaarheid niet verplichten

Het antwoord is simpel: nee, je hoeft in principe niet 24 uur per dag te reageren op verzoeken van een werkgever. Werknemers hebben recht op rust buiten werktijd. Je werkgever mag je dus niet berispen voor het feit dat je niet snel genoeg hebt geantwoord.

In Frankrijk bestaat er zelfs een wet die stelt dat werknemers recht hebben op onbereikbaarheid. Zo wil de Franse overheid voorkomen dat mensen compleet overwerkt raken. Het idee: een betere balans tussen werk en privé. In Nederland is er geen wetgeving die zoiets regelt en er zijn ook geen concrete plannen om dat op korte termijn te veranderen.

Een goede telefonische bereikbaarheid wordt wel gewaardeerd

Goede telefonische bereikbaarheid betekent niet dat je ongelimiteerd moet werken, maar werkgevers waarderen het wel als je bereikbaar bent, bij voorkeur ook op een mobiele telefoon. Dat hoeft trouwens helemaal niet duur te zijn, je kunt bijvoorbeeld kiezen voor sim only voor studenten. Dat is een mobiel abonnement zonder een nieuwe smartphone, maar dan helemaal aangepast op het gebruik van studenten. En natuurlijk ook met een prijs die bij je studentenleven past.

Je zou er zelfs voor kunnen kiezen om twee simkaarten in je telefoon te gebruiken: een fysieke kaart en een eSIM. De fysieke kaart gebruik je voor contact met je vrienden en familie. Kortom, de mensen voor wie je altijd klaar wilt staan. De eSIM gebruik je dan voor het werk. Zo kun je er bewust voor kiezen om na een bepaald tijdstip even niet bereikbaar te zijn. Maar mag dat eigenlijk?

Mag je ervoor kiezen om niet bereikbaar te zijn?

Je werkgever mag niet zomaar onbeperkt contact met je zoeken buiten werktijd. We hebben in Nederland genoeg wetten en regels om je te beschermen tegen een baas die niet van ophouden weet. Zo zijn er bijvoorbeeld bepalingen opgenomen in cao’s.

In de cao’s van werknemers in de thuiszorg, kinderopvang, gehandicaptenzorg en verpleging staan dat werknemers recht hebben op rust en niet gestoord mogen worden op vrije dagen of in hun vakantie. Als je in een sector werkt waar zulke bepalingen in de cao staan, dan kun je daar direct een beroep op doen.

Werk je in een sector waar in de cao geen afspraken zijn over bereikbaarheid? Dan ben je aangewezen op de algemene regels over goed werkgeverschap en arbeidsomstandigheden.
Een appje in geval van nood kan natuurlijk altijd voorkomen. Maar structurele verstoringen van je vrije tijd kunnen juridische problemen opleveren voor de werkgever. Het kan immers leiden tot stress, vermoeidheid of een verstoorde werk-privébalans.

De uitzondering: bereikbaarheidsdiensten

Het kan zijn dat in je contract of cao staat dat je ‘consignatie- of bereikbaarheidsdiensten’ draait. In dat geval moet je altijd mobiel goed bereikbaar zijn. Kies in dat geval voor de beste sim only, als je op zoek bent naar een nieuw mobiel abonnement zonder toestel, en ga voor de provider met de beste dekkingsgraad tegen de laagste prijs.

Kijk bijvoorbeeld naar hoeveel storingen er worden gemeld bij de providers en naar je gebruik. Zo zorg je zelf voor een optimale bereikbaarheid. Voor werkgevers is het erg frustrerend als ze steeds geen contact met je krijgen als je direct nodig bent op de werkvloer.

Goed om te weten: je werkgever moet ook bij bereikbaarheidsdiensten nog altijd voldoen aan de regels van de Arbeidstijdenwet over rusttijden. Dus ook hier geldt: dag en nacht bellen, appen en e-mailen is niet toegestaan.

Wat kun je doen als de werkgever je blijft storen?

Juridisch sta je dus sterk in je schoenen, maar als werkstudent zit je er misschien niet op te wachten om meteen naar de rechter te stappen. Het is beter om met je werkgever in gesprek te gaan. Maak het onderwerp bespreekbaar en geef aan dat je vrije tijd nodig hebt om te herstellen en te ontspannen.

Controleer ook of je cao iets zegt over bereikbaarheid buiten werktijd. Breng je werkdruk in kaart met een werkdagboek en spreek daarna je leidinggevende aan. Als dat niets oplevert, kun je ook nog de HR-manager of de ondernemingsraad erbij betrekken.